Nowa patronka ulicy w Rzeszowie
Maria Stromberger została patronką ulicy na osiedlu Pułaskiego w Rzeszowie, biegnącej od alei Piłsudskiego w kierunku południowo-zachodnim. Decyzję o nadaniu jej imienia podjęła Rada Miasta Rzeszowa 26 maja 2026 roku, a uroczystości upamiętniające bohaterkę odbyły się 16 października.
Z inicjatywą wystąpiły Towarzystwo Przyjaciół Rzeszowa oraz Stowarzyszenie Nasz Dom Rzeszów. W działania zaangażowali się m.in. Jerzy Maślanka, redaktor naczelny miesięcznika „Nasz Dom Rzeszów”, Roman Małek, prezes Towarzystwa Przyjaciół Rzeszowa, oraz mecenas Bogusław Kobisz, wiceprezes Stowarzyszenia Nasz Dom Rzeszów.
Podczas uroczystości podkreślano niezwykłą odwagę austriackiej pielęgniarki, która w jednym z najtragiczniejszych miejsc II wojny światowej zdecydowała się pomagać więźniom, mimo grożących jej konsekwencji.
- Mamy okazję upamiętnić osobę, która stała się wzorem humanizmu i symbolem tego, że nawet w tragicznych, przerażających okolicznościach wojny można zachować człowieczeństwo. Dla nas pierwszego Miasta Ratownika na świecie, odznaczonego tym tytułem przez prezydenta Zełenskiego za postawę humanitarną w czasie tej wojny, ma to szczególne znaczenie - mówił Konrad Fijołek, prezydent Rzeszowa.
Kim była Maria Stromberger, nazywana „Aniołem z Auschwitz”?
Maria Stromberger urodziła się w 1898 roku. Była austriacką dyplomowaną pielęgniarką, która od 1942 roku pracowała w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.
Podlegała bezpośrednio lekarzom SS, dlatego każda próba udzielenia pomocy więźniom wiązała się dla niej z ogromnym ryzykiem.
Mimo to dostarczała osadzonym żywność, leki i odzież, ukrywała chorych przed selekcjami, a także pomagała w przekazywaniu korespondencji poza teren obozu. Wynosiła również dokumenty dotyczące zbrodni popełnianych przez SS.
Szczególną rolę w jej działalności odegrali młodzi więźniowie polityczni pochodzący z Rzeszowa. Wielu z nich zostało aresztowanych przez Niemców podczas łapanki w maju 1940 roku.
Byli to przede wszystkim uczniowie I i II Państwowego Gimnazjum w Rzeszowie, m.in. Edward Pyś, Zbigniew Bendkowski, Emil i Stanisław Barańscy, Jan Zdebik, Józef Nowacki, Kazimierz Albin, Eugeniusz Nedojadło oraz Tadeusz Szewczyk.
Wśród osób, którym pomagała, znalazł się również Józef Szajna, późniejszy wybitny polski malarz, scenograf i reżyser teatralny.
Uratowała życie młodym mieszkańcom Rzeszowa
Pomoc Marii Stromberger miała bezpośredni wpływ na losy więźniów pochodzących z Rzeszowa.
Edward Pyś, który ciężko zachorował na tyfus plamisty, przeżył dzięki jej opiece i dostarczanym lekom.
Z kolei Józef Szajna, dwukrotnie osadzony w celi śmierci i zagrożony egzekucją, zawdzięczał przetrwanie między innymi dodatkowym racjom żywnościowym oraz lekarstwom, które otrzymywał dzięki austriackiej pielęgniarce.
- Nazywana była „Aniołem z Auschwitz”, ponieważ ryzykowała życiem, pomagając uwięzionym w obozie Auschwitz-Birkenau, wśród których byli mieszkańcy i uczniowie z Rzeszowa. Przykład Marii Stromberger pokazuje nam, że każda osoba w życiu ma wybór pomiędzy czynieniem dobra a zła - nawet w najgorszych okolicznościach. Jej przykład pokazuje także, że zawsze mamy szansę, by wykazać się odwagą - podkreśliła Regina Figl, konsul generalna Republiki Austrii w Krakowie.
Po zakończeniu wojny byli więźniowie Auschwitz, w tym ocaleni mieszkańcy Rzeszowa, wystąpili w obronie pielęgniarki, składając świadectwa potwierdzające jej działalność.
W 1947 roku Maria Stromberger odwiedziła Rzeszów, gdzie spotkała się z rodzinami osób, którym pomagała podczas wojny. Zmarła w 1957 roku.
Pamiątkowa tablica na ścianie rzeszowskiego liceum
Nadanie imienia ulicy nie było jedynym elementem upamiętnienia Marii Stromberger.
Na ścianie II Liceum Ogólnokształcącego w Rzeszowie odsłonięto również tablicę poświęconą austriackiej pielęgniarce.
Jej projekt powstał w ramach szkolnego konkursu, którego rozstrzygnięcia dokonały Towarzystwo Przyjaciół Rzeszowa oraz Stowarzyszenie Nasz Dom Rzeszów. Zwyciężyła praca Oliwii Szpieć, a wykonaniem tablicy zajął się artysta rzeźbiarz Krzysztof Brzuzan.
Nowa nazwa ulicy i pamiątkowa tablica mają przypominać kolejnym pokoleniom mieszkańców Rzeszowa o kobiecie, która w czasie II wojny światowej pomagała więźniom Auschwitz, kierując się odwagą i troską o drugiego człowieka.
Komentarze (0)