Bezpłatne badania płuc. Kiedy ruszy program?
Nowy program profilaktyczny ma być realizowany w całej Polsce, w tym na Podkarpaciu. NFZ rozpoczął już procedurę wyboru placówek medycznych, które będą wykonywały badania.
Zgodnie z zapowiedziami pierwsze badania mają rozpocząć się w drugiej połowie października 2026 roku. Wcześniej muszą zostać rozstrzygnięte postępowania konkursowe i podpisane umowy z realizatorami programu.
Oznacza to, że mieszkańcy Rzeszowa nie muszą jeszcze szukać skierowania ani zgłaszać się do dowolnej pracowni tomografii. Konieczne będzie wybranie placówki, która otrzyma kontrakt z NFZ na realizację konkretnego programu.
Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiada, że świadczenia będą wykonywane zarówno stacjonarnie, jak i w trybie mobilnym.
Kto może wykonać darmową tomografię płuc?
Program nie jest przeznaczony dla wszystkich osób dorosłych. Skierowano go przede wszystkim do ludzi szczególnie narażonych na zachorowanie na raka płuca, w tym obecnych i byłych palaczy papierosów.
Podstawowa grupa uprawnionych obejmuje osoby w wieku od 55 do 74 lat, które paliły lub nadal palą papierosy i mają za sobą co najmniej 20 paczkolat. W przypadku byłych palaczy od zaprzestania palenia nie może minąć więcej niż 15 lat.
Możliwość udziału przewidziano również dla osób w wieku od 50 do 74 lat, jeśli spełniają szczegółowe kryteria dotyczące historii palenia oraz dodatkowych czynników ryzyka.
Do takich czynników należą między innymi przewlekła obturacyjna choroba płuc, wcześniejsze zachorowanie na wybrane nowotwory, zawodowe narażenie na niebezpieczne substancje czy występowanie raka płuca u najbliższych członków rodziny.
Ostateczna kwalifikacja odbywa się podczas wizyty w placówce realizującej program.
Co oznacza 20 paczkolat?
Jednym z podstawowych kryteriów udziału w programie jest historia palenia określana w paczkolatach. To pojęcie może być nieznane wielu pacjentom.
Jedno paczkoroko oznacza wypalanie jednej paczki papierosów dziennie przez rok. W praktyce 20 paczkolat może oznaczać palenie jednej paczki dziennie przez 20 lat albo dwóch paczek dziennie przez 10 lat.
Takie kryterium pozwala ocenić długotrwałe narażenie organizmu na dym tytoniowy. Nie oznacza jednak, że każda osoba, która kiedykolwiek paliła papierosy, automatycznie zostanie zakwalifikowana do programu.
Jak wygląda badanie? Nie trzeba podawać kontrastu
Podstawowym badaniem będzie niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej, określana skrótem NDTK.
To metoda obrazowania pozwalająca uwidocznić zmiany w płucach, także te, które nie powodują jeszcze charakterystycznych dolegliwości.
W porównaniu ze standardową tomografią komputerową wykorzystuje mniejszą dawkę promieniowania. Według informacji NFZ wynosi ona około 10-30 procent dawki stosowanej podczas zwykłego badania tomograficznego. Badanie w ramach programu wykonywane jest bez podawania środka kontrastowego.
Niskodawkowa tomografia może wykryć podejrzane guzki i inne nieprawidłowości, które wymagają obserwacji albo dalszej diagnostyki. Samo stwierdzenie zmiany nie oznacza jednak rozpoznania nowotworu.
Trzy etapy programu. Co dzieje się po badaniu?
Udział w programie nie ogranicza się wyłącznie do wykonania tomografii.
Pierwszym etapem jest wizyta kwalifikacyjna, podczas której przeprowadzany jest wywiad medyczny i oceniane są czynniki ryzyka.
Następnie pacjent wykonuje niskodawkową tomografię komputerową. Ostatnim etapem jest wizyta podsumowująca, na której omawiany jest wynik badania oraz ewentualne zalecenia.
Jeżeli wynik będzie prawidłowy, kolejne badanie może zostać zaplanowane po 12 miesiącach.
W przypadku wykrycia zmian wymagających obserwacji lekarz może zalecić ponowną tomografię po trzech lub sześciu miesiącach. Jeśli pojawi się podejrzenie poważniejszej choroby, pacjent otrzyma skierowanie do dalszej diagnostyki, a w razie potrzeby także kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego.
Nie każdy zostanie zakwalifikowany
Istnieją również sytuacje, które wykluczają udział w programie.
Dotyczy to między innymi osób, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy miały wykonywaną tomografię komputerową klatki piersiowej, a także niektórych pacjentów po leczeniu nowotworowym.
Program przesiewowy nie jest również przeznaczony dla osób, u których występują objawy wymagające diagnostyki, takie jak krwioplucie, długotrwały kaszel przekraczający osiem tygodni, chrypka czy niewyjaśniona utrata masy ciała.
W takich przypadkach nie należy czekać na badania profilaktyczne. Konieczna jest konsultacja lekarska i ustalenie odpowiedniej ścieżki diagnostycznej.
Gdzie mieszkańcy Rzeszowa wykonają badanie?
Na 9 października NFZ zapowiada udostępnienie wykazu placówek realizujących program od drugiej połowy miesiąca. Nie ma jeszcze podstaw do wskazania konkretnej przychodni lub szpitala w Rzeszowie jako potwierdzonego realizatora.
Aktualna lista ma być dostępna za pośrednictwem oficjalnego informatora NFZ, a informacji można szukać także na stronie Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego Funduszu.
Pacjenci mogą skorzystać również z całodobowej infolinii NFZ pod numerem 800 190 590.
Uruchomienie programu ma zwiększyć dostępność wczesnej diagnostyki raka płuca. Dla osób znajdujących się w grupach podwyższonego ryzyka może to oznaczać możliwość wykrycia niepokojących zmian na etapie, na którym nie dają one jeszcze wyraźnych objawów.
Komentarze (0)